مجهول

53

خلاصه شرح تعرف ( فارسى )

رازق : روزى ده است و اندرو اختلاف است ؛ نزديك اهل سنت و جماعت رزق غذا است و نزديك معتزله خداى روزى از حلال دهد و روزى از حرام ندهد ، و اصل روزى چهار چيز است : از آسمان باران و از زمين نبات و از درختان ميوه و از ضروع البان . سميع بصير : شنوا است و بينا است . و نزديك معتزليان معنى سميع و بصير ، به معنى عالم بود ، و نزديك ما سميع بود به حقيقت ، سميع بود به سمع ، بصير بود به بصر ؛ چنان چون حى بود به حيات و عالم بود به علم و قادر بود به قدرت . و سميع فايده‌اى دهد كه بصير ندهد ؛ سميعى به اصوات باشد و بصيرى به اشخاص باشد ، همه اصوات‌ها بشنود و هيچ بر وى پوشيده نگردد ، همه اشخاص‌ها ببيند و هيچ از وى غايب نگردد . عزيز : معنى عزيز منتقم باشد يعنى منتقم من اعدائه و گفته‌اند معنى عزيز آن باشد كه چون وى نيابند ، و گفته‌اند كه عزيز به حقيقت آن بود كه به خود عزيز بود نه به چيزى و غيرى ، و گفته‌اند كه عزيز آن بود كه ذليلان را عزيز تواند كردن ، و گفته‌اند كه معنى عزيز آن باشد كه بىبدل باشد . عظيم : خداى بزرگ است و معنى عظمت بزرگى بود از روى سلطان و قهر و غلبه . چون گويند فلان عظيم قوم است چون سخن روايى و كامرانى و امر و نهى مر او را بود . پس معنى عظيم آن باشد كه امر و نهى ورا است و حكم ورا است ، از وى برتر حاكم نيست . جليل : هم بزرگ باشد اندكى فرق است ميان عظيم و جليل : [ و آن ] « 1 » آن است كه عظمت به سلطان و عزت و ملك و نفاذ امر باز گردد و جلالت به هيبت و حشمت و به بزرگ داشت باز گردد ، كس با وى

--> ( 1 ) - ظاهرا از قلم كاتب افتاده است و در شرح تعرف هست .